Interpelacja w sprawie przyjętego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej kierunku zmian w zakresie przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych uczniów realizujących obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z uprzejmą prośbą o przedstawienie informacji dotyczących przyjętego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej kierunku zmian w zakresie przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych uczniów realizujących obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą, w szczególności w związku z procedowanym projektem rozporządzenia MEN nr 117.

Projekt przewiduje rezygnację z możliwości przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej. Zgodnie z przekazanymi informacjami przepisy mają wejść w życie z dniem 1 września 2026 r.

Sama zmiana zasad egzaminowania wymaga oczywiście uwzględnienia kwestii rzetelności, samodzielności ucznia, weryfikacji jego tożsamości oraz zapewnienia odpowiednich standardów nadzoru. Jednocześnie skala i charakter edukacji domowej powodują, że istotne jest również rozważenie praktycznych konsekwencji przyjętego rozwiązania, szczególnie dla uczniów znajdujących się w szczególnej sytuacji zdrowotnej lub komunikacyjnej.

Z przekazanych materiałów wynika, że do organizacji pozarządowej zajmującej się przeciwdziałaniem wykluczeniu cyfrowemu wpłynęło ponad 600 apeli rodziców, uczniów i pedagogów. Wśród opisanych przypadków znajdują się dzieci ciężko chore, w tym pacjenci onkologiczni, osoby po przeszczepach szpiku, oczekujące na dializy, a także uczniowie z niepełnosprawnościami czy wymagający odległego leczenia operacyjnego.

Problem może mieć również wymiar komunikacyjny. Według przedstawionych danych 8519 uczniów mieszka w miejscowościach pozbawionych bezpośredniego połączenia kolejowego z miastami wojewódzkimi. W niektórych przypadkach dotarcie na egzamin wymaga wielogodzinnych podróży i przesiadek, a jako skrajny przykład wskazano ucznia z miejscowości Posada w gminie Bogatynia, dla którego podróż do Wrocławia wymaga m.in. przejścia pieszo na terytorium Niemiec i kilku przesiadek kolejowych.

Jednocześnie z materiału wynika, że skala potencjalnych konsekwencji organizacyjnych jest bardzo duża. W przypadku największej placówki realizującej edukację domową wskazano 27 868 uczniów, z czego ponad 20 tys. mieszka poza obszarami największych miast wojewódzkich. Przy założeniu średnio 15 egzaminów ustnych i pisemnych w roku oznaczałoby to konieczność przeprowadzenia nawet około 900 tys. stacjonarnych procedur egzaminacyjnych rocznie.

W tym kontekście szczególnie istotne jest dla mnie wyjaśnienie przyjętego przez ministerstwo kierunku regulacyjnego.

Nie chodzi bowiem wyłącznie o odpowiedź na pytanie, czy egzaminy online powinny być dopuszczalne. Chodzi o ustalenie, jakie przesłanki doprowadziły resort do przyjęcia rozwiązania polegającego na całkowitym odejściu od tej formy egzaminowania, zamiast próby określenia jednolitych standardów technicznych i organizacyjnych, które pozwalałyby zapewnić jego wiarygodność.

Jest to o tyle istotne, że Ministerstwo Cyfryzacji w swojej opinii z 23 lipca 2026 r. wskazało na możliwość zabezpieczenia procesu egzaminacyjnego poprzez m.in. jednoznaczną identyfikację ucznia, rejestrację przebiegu egzaminu, audyt oraz kontrolę ex post, a także określenie minimalnych wymagań techniczno-organizacyjnych.

Stanowisko to pozostaje również istotne w kontekście przyjętej przez Radę Ministrów w 2024 r. „Polityki Cyfrowej Transformacji Edukacji”, która wskazuje na znaczenie rozwiązań cyfrowych, w tym dla uczniów ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi.

Dlatego chciałbym zwrócić uwagę nie tylko na samą treść projektowanego rozporządzenia, ale na logikę i przesłanki, które doprowadziły resort do wyboru właśnie takiego rozwiązania. Szczególnie ważne wydaje się ustalenie, czy przed przyjęciem kierunku polegającego na całkowitym wyłączeniu egzaminów zdalnych dokonano analizy alternatyw, ich kosztów oraz wpływu na uczniów wymagających szczególnych form dostępności.

Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

Uważam, że celem prowadzonej przez ministerstwo reformy powinno być jednoczesne zapewnienie rzetelności procesu egzaminacyjnego oraz realnej dostępności edukacji dla wszystkich uczniów. Szczególnego znaczenia nabiera to w przypadku dzieci, których sytuacja zdrowotna, niepełnosprawność lub miejsce zamieszkania powodują, że rozwiązanie formalnie jednakowe dla wszystkich może w praktyce tworzyć bardzo różne bariery.

Jednocześnie przedstawione wątpliwości nie powinny być traktowane jako sprzeciw wobec potrzeby zapewnienia wysokich standardów egzaminowania. Przeciwnie — wydaje się zasadne, aby doświadczenia ostatnich lat wykorzystać do stworzenia jednoznacznych, bezpiecznych i transparentnych zasad, które pozwolą pogodzić kontrolę jakości kształcenia z możliwościami, jakie daje współczesna technologia. Z poważaniem

Paweł Papke Poseł na Sejm RP