Interpelacja nr 20936

Interpelacja w sprawie zwiększenia środków na Narodowy Instytut Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w budżecie państwa na 2027 r.

Adresat: minister finansów i gospodarki

Data wpływu: 2026-11-06

W skrócie

Posłanka Bożena Lisowska zwraca się z interpelacją do ministra finansów w sprawie znaczącego obniżenia (o 37,7%) środków na Narodowy Instytut Wolności (NIW-CRSO) w budżecie 2027 r., krytykując brak stabilności finansowej dla organizacji pozarządowych (NGO) i ich kluczowej roli społecznej. Proponuje zwiększenie dotacji do co najmniej 215 mln zł oraz żąda wyjaśnień dotyczących kryteriów budżetowych i wpływu cięć na działalność NGO, podkreślając ryzyko przerwania programów społecznych.

Opis wygenerowany automatycznie na podstawie danych Sejmu RP · jak powstają opisy AI

Treść interpelacji

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z prośbą o podjęcie działań zmierzających do zwiększenia środków przewidzianych w budżecie państwa na 2027 rok na Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego oraz zapewnienia stabilnego finansowania programów wspierających organizacje pozarządowe.

Podstawą mojego wystąpienia są zastrzeżenia przedstawione w uchwale nr 242 Rady Działalności Pożytku Publicznego z dnia 28 września 2026 r. w sprawie finansowania organizacji pozarządowych ze środków publicznych w 2027 roku oraz koniecznych zmian w polityce rządu wobec organizacji pozarządowych. Wskazane w niej dane dotyczące projektowanego finansowania NIW-CRSO wymagają wyjaśnienia oraz ponownej analizy w toku prac nad budżetem państwa.

Zgodnie z zestawieniem zawartym w uzasadnieniu uchwały projektowane dotacje budżetowe dla NIW-CRSO na 2027 rok wynoszą 174,649 mln zł, wobec wykonania na poziomie 280,499 mln zł w 2025 roku. Oznacza to spadek o 37,7%. Z kolei środki NIW-CRSO dla innych podmiotów mają wynieść 196,372 mln zł, wobec 302,645 mln zł w wykonaniu za 2025 rok, czyli o 106,273 mln zł mniej. Choć jest to porównanie projektu na 2027 rok z wykonaniem roku 2025, a nie zestawienie kolejnych rocznych planów, skala różnicy uzasadnia obawy o dostępność wsparcia dla organizacji społecznych.

Organizacje pozarządowe są istotnym partnerem państwa i samorządów w realizacji zadań publicznych. Wspierają osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami, dzieci i młodzież, prowadzą działania edukacyjne, kulturalne i pomocowe, rozwijają wolontariat oraz przeciwdziałają wykluczeniu społecznemu. Szczególne znaczenie mają w mniejszych miejscowościach, gdzie niejednokrotnie zapewniają mieszkańcom dostęp do działań i usług, których oferta jest ograniczona.

Znaczenie sektora obywatelskiego ujawnia się także w sytuacjach kryzysowych. Gotowość organizacji do niesienia pomocy wymaga jednak wcześniejszego budowania ich potencjału: przygotowania kadr, koordynacji wolontariuszy, utrzymania zaplecza i trwałej współpracy lokalnej. Nie można oczekiwać od organizacji coraz większej odpowiedzialności za sprawy społeczne, jednocześnie ograniczając środki potrzebne do wykonywania tych zadań.

W mojej ocenie poszukiwanie oszczędności budżetowych nie powinno odbywać się kosztem aktywności obywatelskiej. Ograniczenie finansowania NGO może przełożyć się na zmniejszenie liczby inicjatyw, przerwanie sprawdzonych działań oraz utratę doświadczonych pracowników i wolontariuszy. Skutki takich decyzji odczuwają przede wszystkim mieszkańcy korzystający ze wsparcia organizacji. Odbudowanie utraconego potencjału może być znacznie trudniejsze niż zapewnienie ciągłości jego finansowania.

Dodatkowego wyjaśnienia wymaga wskazana w uchwale sytuacja Funduszu Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Według przywołanych w jej uzasadnieniu danych projekt planu na 2027 rok przewiduje wzrost stanu środków funduszu ze 129,492 mln zł na początku roku do 161,479 mln zł na jego koniec. Zasadne jest zatem rozważenie szerszego wykorzystania tych środków na rozwój społeczeństwa obywatelskiego. Powinno ono uzupełniać dotacje budżetowe dla NIW-CRSO, a nie stanowić uzasadnienia ich ograniczania.

Popieram przedstawiony w § 2 ust. 3 uchwały postulat zapewnienia w 2027 roku dotacji z budżetu państwa dla NIW-CRSO w wysokości co najmniej 215 mln zł. Zwracam się o uwzględnienie tego postulatu w toku prac budżetowych oraz przeanalizowanie możliwości dalszego zwiększenia finansowania stosownie do potrzeb sektora i zobowiązań wynikających z realizowanych programów.

W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:

Zwracam się o potraktowanie zwiększenia finansowania NIW-CRSO jako inwestycji w społeczeństwo obywatelskie, solidarność społeczną i zdolność państwa do współpracy z obywatelami. Silny sektor pozarządowy wymaga stabilnych warunków działania oraz rzeczywistego uwzględniania jego potrzeb w decyzjach budżetowych.

Z poważaniem

Inne interpelacje: Bożena Lisowska

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji