Interpelacja nr 21088

Interpelacja w sprawie ponownej analizy i rozważenia wprowadzenia mechanizmów równoważących w projektowanym art. 1 pkt 6 (art. 11f ust. 1a-1e) rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (UD213/druk sejmowy nr 2362)

Adresat: minister zdrowia

Data wpływu: 2026-11-16

Treść interpelacji

Szanowna Pani Minister,

działając na podstawie art. 191 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 14 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z prośbą o pochylenie się nad zapisami zawartymi w rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (UD213/druk sejmowy nr 2362).

Do mojego biura poselskiego zwróciły się osoby reprezentujące branżę nikotynową, wskazując na szereg praktycznych wyzwań i obaw finansowych związanych z planowanymi zmianami legislacyjnymi.

W projektowanym art. 1 pkt 6 (art. 11f ust. 1a–1e) przyznaje się Prezesowi Biura do Spraw Substancji Chemicznych uprawnienie do żądania przeprowadzenia badań laboratoryjnych składu lub emisji papierosów elektronicznych i pojemników zapasowych, nakładając obowiązek uiszczenia z góry określonej opłaty na producenta, importera lub dystrybutora. Wysokość tej opłaty ustalono jako dwukrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw (co w 2025 r. wynosiło 17 867,68 zł za jedno badanie).

Zapewnienie najwyższych standardów ochrony zdrowia publicznego oraz weryfikacja bezpieczeństwa produktów tytoniowych i ich zamienników to priorytety, co do których nie ma wątpliwości. Jednakże analizując zaproponowaną konstrukcję przepisów z perspektywy praktyki rynkowej, wyłaniają się obszary, które mogą w sposób znaczny i niezamierzony obciążyć podmioty z sektora mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP).

Kluczowe kwestie wymagające ponownej analizy:

Nowelizacja nakłada obowiązek poniesienia kosztów opłat tytułem pobrania próbek na producentów, importerów oraz dystrybutorów. Dostrzec jednak należy, że definicją dystrybutora objęci są również mali sprzedawcy detaliczni (np. lokalne punkty typu vapeshop), których przeciętne miesięczne dochody oscylują w granicach 10 000-15 000 zł. Obciążenie takiego podmiotu kosztami choćby jednego badania (blisko 18 000 zł) w terminie 14 dni stanowi wyzwanie przekraczające jego możliwości finansowe i może stwarzać realne ryzyko konieczności zakończenia działalności. Z informacji uzyskiwanych od przedsiębiorców wynika, że w drugiej polo 2026 roku prowadzone są intensywne kontrole detalistów, podczas których typowano do kontroli nawet po 30 szt. produktów. W przypadku wejścia w życie przedmiotowej nowelizacji, oznaczałoby to koszt ok. 500 000,00 zł.

Podkreślenia wymaga, że dystrybutorzy (co wynika również z definicji legalnej) to podmioty, które nie mają jakiegokolwiek wpływu na cechy produktu. Przykładowo, art. 7d ust. 4 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 1214), którego ratio legis jest podobne, wyłącza spod tego obowiązku dystrybutorów i nakłada obowiązki wyłącznie na producenta oraz importera. Tym bardziej zatem należy poddać ponownej analizie konieczność objęcia takim obowiązkiem dystrybutorów.

Projekt nie przewiduje mechanizmu zwrotu kosztów w sytuacji, gdy badanie potwierdzi pełną prawidłowość wyrobu oraz jego zgodność z parametrami zgłoszonymi wcześniej w systemie EU-CEG (art. 11b). Przedsiębiorcy, którzy legalnie wprowadzają wyroby na rynek i przechodzą kompleksowe procedury weryfikacyjne związane z udostępnieniem produktu w rynku, ponoszą w takim przypadku koszty badań stanowiących element rutynowej kontroli państwowej.

Przepisy nie wprowadzają limitu częstotliwości badań u jednego przedsiębiorcy ani zasady „jeden wyrób/partia – jedno badanie”. Istnieje obawa, że ten sam produkt, z tej samej partii produkcyjnej, będzie mógł być pobierany do badań wielokrotnie w różnych punktach sprzedaży w kraju. W przypadku pobrania podczas jednej kontroli kilkunastu lub kilkudziesięciu próbek, skumulowany koszt badań staje się dla przedsiębiorcy ogromnym obciążeniem finansowym, na które nie ma on bezpośredniego wpływu.

Ustalenie sztywnej opłaty na poziomie dwukrotności przeciętnego wynagrodzenia znacząco odbiega od rynkowych stawek komercyjnych za wykonanie tego typu analiz (szacowanych na ok. 1 500 zł), co budzi pytania o ekwiwalentność pobieranych kwot.

Projektowane rozwiązania różnią się od standardów przyjętych w innych ustawach dotyczących szeroko rozumianego nadzoru nad rynkiem i bezpieczeństwa produktów, gdzie zasadą jest obciążanie przedsiębiorcy kosztami badań wyłącznie wtedy, gdy badanie wykaże nieprawidłowości lub stwarzanie zagrożenia. Rozwiązania uzależniające opłatę od wyniku badania funkcjonują m.in. w:

W OSR oszacowano koszty dla sektora MŚP na poziomie 0 zł. Wydaje się celowe ponowne przeliczenie tych wartości z uwzględnieniem realiów funkcjonowania małych punktów handlowych.

Mając na uwadze chęć wypracowania przepisów, które z jednej strony skutecznie ochronią zdrowie obywateli, a z drugiej pozwolą na bezpieczne funkcjonowanie legalnie działających polskich firm, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

Z poważaniem

Inne interpelacje: Bożena Lisowska

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji