Interpelacja nr 20937

Interpelacja w sprawie zwiększenia i zagwarantowania środków dla organizacji pozarządowych na realizację zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej w 2027 r.

Adresat: minister finansów i gospodarki, minister spraw wewnętrznych i administracji

Data wpływu: 2026-11-06

Treść interpelacji

Szanowni Panowie Ministrowie,

zwracam się z prośbą o podjęcie działań zmierzających do zwiększenia oraz zagwarantowania stabilnego finansowania udziału organizacji pozarządowych w realizacji zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej. Szczególnego wyjaśnienia wymaga wysokość środków przewidzianych na wsparcie sektora obywatelskiego za pośrednictwem Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego oraz rzeczywista dostępność finansowania dla organizacji humanitarnych, pomocowych i lokalnych.

W uchwale nr 242 z dnia 28 września 2026 r. Rada Działalności Pożytku Publicznego krytycznie odniosła się do przedstawionej przez przedstawiciela MSWiA na posiedzeniu rady propozycji przeznaczenia 10 mln zł na wsparcie organizacji pozarządowych za pośrednictwem NIW-CRSO. Rada wskazała, że kwota ta stanowi jedynie ułamek środków odpowiadających potrzebom organizacji zaangażowanych w ochronę ludności.

Przyjęty następnie Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027-2031 uwzględnia udział sektora społecznego i przewiduje przeznaczanie co najmniej 10% puli wojewódzkiej na zadania realizowane przez organizacje pozarządowe oraz inne podmioty prowadzące działalność pożytku publicznego lub działalność społeczną. Nie usuwa to jednak potrzeby określenia konkretnej, przewidywalnej puli wsparcia za pośrednictwem NIW-CRSO ani zapewnienia rzeczywistego dostępu do środków organizacjom o zróżnicowanym profilu działalności.

W związku z tym niezbędne jest przedstawienie pełnych danych pozwalających ustalić, czy i w jakim zakresie środki dostępne dla poszczególnych grup organizacji zostały ograniczone względem wcześniejszych planów, deklaracji i finansowania w latach poprzednich. Ogólna informacja o wielomiliardowym budżecie programu nie wyjaśnia bowiem, jakie kwoty będą faktycznie dostępne dla organizacji prowadzących działania bezpośrednio na rzecz mieszkańców.

Organizacje pozarządowe wielokrotnie były na pierwszej linii reagowania kryzysowego. Doświadczenia pandemii, pomocy osobom uciekającym przed wojną w Ukrainie oraz powodzi pokazały znaczenie sprawnie działających fundacji, stowarzyszeń i sieci wolontariackich. Organizacje zapewniały żywność, transport, schronienie, pomoc rzeczową, wsparcie psychologiczne i informację. Docierały także do osób starszych, osób z niepełnosprawnościami oraz mieszkańców, którzy mieli trudności z samodzielnym uzyskaniem pomocy.

Zdolność do takiego działania nie powstaje w chwili wystąpienia zagrożenia. Wymaga wcześniejszego przygotowania ludzi, przeszkolenia wolontariuszy, utrzymania zaplecza logistycznego, zakupu wyposażenia oraz wypracowania zasad współpracy z administracją i służbami. Wymaga również finansowania codziennej gotowości organizacyjnej, w tym koordynacji działań, utrzymania magazynów, łączności i transportu.

Nie można oczekiwać od organizacji natychmiastowej mobilizacji w sytuacji kryzysowej, jeżeli wcześniej nie zapewnia się im warunków do budowania i utrzymywania tego potencjału. Wolontariat jest ogromną wartością, ale nie zastępuje środków niezbędnych do bezpiecznego i skutecznego prowadzenia działań.

W mojej ocenie kwota 10 mln zł wskazana w uchwale RDPP jako propozycja wsparcia za pośrednictwem NIW-CRSO jest dalece niewystarczająca wobec skali potrzeb i oczekiwań kierowanych do sektora obywatelskiego. Jeżeli propozycja ta pozostaje aktualna, powinna zostać istotnie zwiększona na podstawie rozpoznania potrzeb organizacji i zadań, które mają wykonywać.

Państwo powinno traktować organizacje pozarządowe jako trwałego partnera systemu bezpieczeństwa. Finansowanie ich przygotowania i gotowości powinno być integralną częścią polityki ochrony ludności. Ograniczanie tego wsparcia może osłabić zdolność lokalnych społeczności do reagowania właśnie w pierwszych godzinach kryzysu, kiedy dostępność pomocy ma szczególne znaczenie.

Istotne jest także zapewnienie środków organizacjom humanitarnym, pomocowym, edukacyjnym i lokalnym, z poszanowaniem ważnej roli ochotniczych straży pożarnych. Poszczególne podmioty wykonują odmienne, wzajemnie uzupełniające się zadania. Konstrukcja finansowania powinna pozwalać na rozwój całego tego potencjału, w tym organizacji wspierających osoby ze szczególnymi potrzebami.

Zwracam się zatem o zwiększenie środków na działania NGO w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej, określenie gwarantowanej minimalnej kwoty przekazywanej za pośrednictwem NIW-CRSO oraz zapewnienie przejrzystego harmonogramu konkursów. Finansowanie to powinno mieć charakter dodatkowy wobec dotychczasowych programów rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i nie prowadzić do ograniczania wsparcia pozostałych funkcji społecznych organizacji.

W związku z powyższym proszę Panów Ministrów, każdego w zakresie jego właściwości, o odpowiedź na następujące pytania:

Zwracam się o potraktowanie tej sprawy jako istotnego elementu przygotowania państwa na sytuacje nadzwyczajne. Inwestycja w zdolność organizacji do niesienia pomocy jest inwestycją w bezpieczeństwo mieszkańców. Państwo powinno wzmacniać tych, na których zaangażowanie liczy w najtrudniejszych momentach.

Z poważaniem

Inne interpelacje: Bożena Lisowska

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji