Dziedzictwo kulturowe: interpelacje poselskie

**Executive Summary: Aktualne wyzwania i kierunki działań Sejmu w zakresie ochrony i promocji dziedzictwa kulturowego**

Sejm skupia się obecnie na dwóch kluczowych obszarach związanych z dziedzictwem kulturowym: **symbolicznej upamiętnianiu wybitnych postaci oraz praktycznych problemach ochrony i promocji dóbr materialnych i niematerialnych**. Głównym problemem jest brak spójnej strategii w zakresie ochrony aktywów kulturowych, co przejawia się zarówno w braku wsparcia dla lokalnych inicjatyw (np. wpisanie Stadniny Koni w Janowie Podlaskim na Listę UNESCO), jak i w przewlekłych procedurach konserwatorskich, które blokują inwestycje i generują frustrację wśród mieszkańców oraz przedsiębiorców. Dodatkowo, rosnące zapotrzebowanie na ochronę niematerialnego dziedzictwa wsi nie znajduje odpowiedniego odzwierciedlenia w polityce publicznej, co grozi zanikiem tradycji i utraty tożsamości regionalnej.

Wśród głównych propozycji zmian dominuje **symboliczna, ale strategicznie istotna inicjatywa** – ustanowienie 2027 roku Rokiem Jerzego Żuławskiego, mająca na celu popularyzację polskiej literatury i wzmocnienie tożsamości narodowej poprzez kultywowanie dorobku wybitnego pisarza. Projekt uchwały, poparty przez Komisję Kultury, otwiera drogę do organizacji wydarzeń edukacyjnych i konkursów, co może posłużyć jako wzór dla podobnych inicjatyw w przyszłości. W kontekście ochrony dóbr materialnych, posłowie domagają się **aktywizacji działań Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego** w kierunku wpisania unikalnych obiektów (takich jak Stadnina Koni) na Listę UNESCO, co wymaga nie tylko proceduralnego wsparcia, ale także długofalowej strategii promocji. Natomiast w obszarze niematerialnego dziedzictwa, interpelacje wskazują na konieczność **współpracy między resortami** (kultura, rolnictwo, edukacja) przy tworzeniu ustawy regulującej działalność zespołów ludowych i tradycyjnych praktyk wiejskich, aby zapobiec ich marginalizacji.

Obawy posłów koncentrują się na **trzech kluczowych obszarach**: (1) **biurokratycznych opóźnieniach** w procedurach konserwatorskich, które utrudniają rozwój lokalnych społeczności i inwestycje (np. w województwie lubuskim), (2) **niedostatecznym finansowaniu i wsparciu** dla ochrony niematerialnego dziedzictwa, zwłaszcza w obszarach wiejskich, oraz (3) **braku koordynacji między instytucjami państwowymi**, co prowadzi do fragmentarycznych działań i zaniedbań w zakresie promocji polskiego dziedzictwa na arenie międzynarodowej. W odpowiedzi na te wyzwania, posłowie domagają się nie tylko przyspieszenia procedur, ale także **wzmocnienia roli państwa jako gwaranta ochrony kulturowej**, w tym poprzez zwiększenie budżetów na konserwację, edukację i międzynarodową promocję.